به مناسبت سالگرد 18 تير

گزارشی از وضعيت فعالين جنبش دانشجويی

فعالين ايرانی دفاع از حقوق بشر دراروپا و امريکای شمالی

مقدمه :

گزارش زير شامل بخشی از موارد نقض حقوق بشر در مورد فعالين جنبش دانشجويی طی 12 ماه گذشته ( از اول تير ماه 1383 تا 31 خرداد 1384 ) است که توسط رژيم جمهوری اسلامی ايران اعمال شده است . گفتنی است که تعدادی از اين دانشجويان در ارتباط با يک اتهام هم زمان در چندين نهاد قضايی و امنيتی مورد بازجويی و مجازات قرار گرفته اند . با تو جه به نقض گسترده ، مستمر و برنامه ريزی شده حقوق بشر در ايران اين گزارش همه موارد نقض حقوق بشر در مورد دانشجويان را در برنمی گيرد . از همه کسانی که می توانند اين گزارش را تکميل کنند درخواست ياری می نمايم .

جمع بندی:

1ـ کل اخبار جمع آوری شده در ارتباط با فعالين جنبش دانشجويی 208 مورد

2 ـ محکوميت دانشجويان در کميته های انضباطی 139 مورد

3 ـ محکوميت دانشجويان در دادگاه ها 49 مورد

4 ـ احضار و بازجويی دانشجويان در دادگاه ها 37 مورد

5 ـ توقيف نشريات دانشجويی 30 مورد

6 ـ دانشجويانی که در دادگاه ها محاکمه شده اند 30 مورد

7 ـ بازداشت های موقت دانشجويان 13 مورد

8 ـ جلو گيری از برگزاری مراسم دانشجويی 11 مورد

9 ـ تعطيلی تشکیلات دانشجويی 8 مورد

10 ـ اخراج از دانشگاه ها 14 مورد

11 ـ مرگ مشکوک دانشجويان 3 مورد

12 ـ جلو گيری از ادامه تحصيل به علت بهايی بودن 800تا1000 نفر

13 ـ بازجويی دانشجويان در نهاد های امنيتی 26 مورد

14 ـ رد صلاحيت اعضای شورای مرکزی انجمن های اسلامی 42 مورد

نهادهای سرکوب کننده دانشجويان :

1 ـ وزارت اطلاعات

2 ـ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

3 ـ حفاظت اطلاعات نيروی انتظامی

4 ـ بسيج دانشجويی

5 ـ کميته انضباطی دانشگاه ها

6 ـ کميته ناظر بر نشريات دانشجويی

7 ـ حراست دانشگاه ها

8 ـ نمايندگی ولی فقيه در دانشگاه ها

9 ـ دبير خانه شورای عالی امنيت ملی

10 ـ کميسيون ماده 10 احزاب

11 ـ دادگاه های عمومی و انقلاب

نحوه مجازات دانشجويان :

1 ـ شلاق 2 ـ تبعيد به دانشگاه های ديگر کشور 3 ـ جريمه نقدی 4 ـ زندان تعليقی 5 ـ زندان تعزيری 6 ـ اخراج از دانشگاه 7 ـ تعطيلی نشريات دانشجويی 8 ـ بازداشت موقت 9 ـ تهديد و ضرب و شتم 10 ـ انحلال نهادهای دانشجويی 11 ـ جلوگيری از برگزاری مراسم دانشجويی 12 ـ رد صلاحيت داوطلبين برای عضويت در شورای مرکزی انجمن های اسلامی

تير1383

1ـ محمدرضا نسب عبداللهی در نامه ای به مجامع جهانی حقوق بشر نوشت : امير سالاری دانشجوی 22 ساله عضو پيشين شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه وليعصر رفسنجان بر اثر فشارهای وارده از سوی محمدعلی دهقان رئيس دانشگاه ، محسن ارسلان رئيس حراست دانشگاه و جلوگيری از ادامه تحصيل ، نامبرده دچار سکته قلبی شد.

( محمدرضا نسب عبداللهی )

2ـ انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه پيام نور خدابنده طی اطلاعيه ای اعلام نمود :

اين انجمن در موقعيتی قرار گرفته که ديگر امکان فعاليت برای آن وجود ندارد . از يک طرف هيأت نظارت و از ديگر سو ، ارگانهای ذينفع خارج از دانشگاه جهت برگزاری برنامه های انجمن مانع تراشی می کنند.(بيانيه انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه پيام نور خدابنده2/3/83)

3ـ مهدی حيدری خليلی ، دانشجوی 21 ساله رشته شيمی دانشگاه صنعتی شريف ، به دليل پرت شدن از طبقات خوابگاه طرشت ، بعد از دو هفته که در کما بود ، فوت کرد. ( ايسنا 23/4/1383 )

بنا به ادعای مسئولين دانشگاه صنعتی شريف ، وی در طی يک شوخی با هم اطاقی های خود ، از طبقات خوابگاه دانشگاه پرتاب شده بود . محمدرضا زمانی ، يکی از وکلای اين پرونده اعلام کرد که اين ادعای دانشگاه کذب محض است . چرا که هنوز بعد از يک هفته متهم رديف دوم پرونده دستگير نشده و نيز ساير دست اندرکاران مؤثر در وقوع بزه ، احضار نشده و آزادانه ، بدور از حريم مقدس قانون و عدالت به سر می برند! ( ايسنا 17/4/1383 )

4ـ شورای مرکزی دفتر تحکيم وحدت در نامه ای خطاب به کميساريای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در ارتباط با عدم توجه دولت ايران برای رسيدگی به پرونده وقايع 18 تير 1378 از اين نهاد بين المللی تقاضای داوری و رسيدگی در اين مورد را نمود. ( پيک ايران 20/4/1383 )

5ـ علی بيکس مدير هيأت تحريريه و عضو شورای سياست گذاری روزنامه توقيف شده « گلستان ايران » ، طی اطلاعيه ای اعلام کرد : علی مهری دانشجوی کارشناسی ارشد روزنامه نگاری و از فعالين جنبش دانشجويی توسط نيروی انتظامی تبريز در روز 18 تير در تبريز دستگير شده است.

در ادامه اين اطلاعيه آمده است :

علی مهری به همراه دو دانشجوی ديگر اخيراٌ در نامه انتقاد آميز سرگشاده ای خطاب به حداد عادل رئيس مجلس هفتم مشروعيت مجلسيان هفتم را به دليل عدم مقبوليت مردمی و روند غير قانونی بودن انتخابات به زير سئوال برده بودند. در انتهای اطلاعيه ، آقای بيکس اضافه نموده است که : تا آزادی بی قيد و شرط علی مهری دست به اعتصاب غذای نامحدود می زند. ( پيک ايران 19/4/1383 )

6ـ قاسم عطايی عظيمی ، عضو سابق شورای مرکزی انجمن دانشجويان دانشگاه تربيت معلم سبزوار در چند روز اخير توسط حفاظت اطلاعات نيروی انتظامی تهديد به بازداشت مجدد شده است . پيش از اين نامبرده به جرم صدور بيانيه ی انجمن اسلامی دانشجويان مدت سه ماه در زندان وکيل آباد مشهد به سر می برد. ( پيک ايران 22/4/1383 )

7ـ افسانه ابراهيم نژاد ، خواهر عزت ابراهيم نژاد اعلام کرد که وزارت اطلاعات از پدر و مادرم تعهد گرفتند که مراسمی برای بزرگداشت برادرم برگزار نکنيم و بخصوص اجازه ندهيم که دانشجويان در اين مراسم شرکت کنند. وی در ارتباط با عدم پيگيری پرونده قتل برادرش ، توسط مسئولين قضايی در نامه سرگشاده ای اعتراض نمود. ( ايسنا 15/4/1383 ) بهروز نعمت دوست ، عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران گفت : خانواده عزت ابراهيم نژاد ، از سوی منابع مختلف مورد تهديد قرار گرفتند تا مراسمی به مناسبت سالگرد قتل فرزندشان برگزار نکنند.

( ايلنا 20/4/1383 )

8ـ محمد رضا احمدی نيا دانشجوی علوم اجتماعی دانشگاه تهران به علت شرکت در اعتراضات دانشجويی خرداد 82 و تير 78 به اتهام تبليغ عليه نظام به حبس تعزيری محکوم شد که برای 3 سال به تعليق در آمده است. (شرق1/4/83)

9ـ وحيد سازگارا دانشجوی دانشگاه تهران به اتهام تبليغ عليه نظام در شعبه 13 دادگاه انقلاب به 4 ماه حبس تعليقی به مدت 2 سال محکوم گرديِد . نامبرده سال قبل در اعتراضات دانشجويی خرداد ماه دستگير و پس از مدتی با قرار وثيقه آزاد شد . ( ايسنا 3/4/83 )

10ـ به گفته دکتر برخورداری رئيس دانشگاه تربيت معلم تهران 24 نفر دانشجويان اين دانشگاه در کميته انضباطی محکوم شدند . هنوز نحوه و ميزان مجازات دانشجويان اعلام نشده است .

( امروز 4/3/83 )

11ـ سعيد رضوی فقيه عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه تربيت مدرس به اتهام توهين به مقامات ارشد به شعبه 4 ناحيه 23 دادسرای عمومی و انقلاب تهران احضار شد .

( ايسنا 3/4/83 )

12ـ عباس شکوهمند دانشجوی دانشگاه تربيت معلم تهران به اتهام اهانت به سيد علی خامنه ای و تبليغ عليه نظام به شعبه 119 دادگاه عمومی کرج احضار شد . ( ايلنا 9/4/83)

13ـ فرهاد دهقان مسئول سابق تشکيلات انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه شيراز ، به دادگاه انقلاب احضار شد. وی پيش از اين به جرم شرکت در اعتراضات دانشجويی در خصوص حکم اعدام دکتر آقاجری از سوی دادگاه انقلاب شيراز به 6 ماه حبس تعزيزی محکوم گرديده بود.

( ايلنا 16/4/1383 )

14ـ سروش هاديان ، دبير کانون دانشجويان و دانش آموختگان استان مرکزی از گشوده شدن پرونده جديدی عليه خود و کانون متبوعش خبر داده است. سروش هاديان گفت : « شاکی پرونده جديد را به من معرفی نکردند اما ظاهراٌ ابهاماتی در خصوص مجوز فعاليت کانون وجود داشته که فکر می کنم با توضيحاتی که ارائه شد ، مرتفع شده باشد». ( سايت امروز 25/4/1383 )

15ـ محمدرضا نسب عبداللهی عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه رفسنجان ، در ارتباط با درج مقاله ای در تاريخ آذر 80 در انتقاد به استمرار بازداشت علی افشاری ، به اتهام توهين به نظام از سوی شعبه ی اول دادگاه عمومی رفسنجان ، به يک سال حبس تعزيری که به مدت دو سال تعليق شده ، محکوم شد. همچنين به دليل گزارش اداره ی اطلاعات رفسنجان ، از سوی همين شعبه ی دادگاه ، نامبرده به مدت 6 سال ممنوع الخروج شده است . ( ايسنا 26/4/1383 )

16ـ علی چابرک دانشجوی فيزيک دانشگاه تبريز از سوی شعبه ی دوم دادگاه انقلاب اين شهر به رياست علی اکبری به اتهام « اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم عليه امنيت داخلی مملکت و تبليغ عليه نظام » ، به يک سال حبس تعزيری و پرداخت سه ميليون ريال جزای نقدی محکوم شد. ( رويداد23/4/1383)

17ـ سيد محمود حسينی استاندار اصفهان در جمع خبرنگاران اعلام کرد : بنابر تصميم شورای تأمين استان به هيچ يک از گروهها مجوز برگزاری مراسم 18 تير داده نخواهد شد و با تجمع کنندگان ، نيروی انتظامی برخورد قانونی خواهد نمود.( پيک ايران 15/4/1383 )

18ـ حسين باقری دبير انجمن اسلامی دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در مصاحبه ای مطبوعاتی اعلام کرد : در پی درخواست مجوز برای برگزاری مراسمی به مناسبت 18 تير ، علی تعالی ـ مدير کل سياسی و انتظامی استانداری تهران ـ تنها به ابلاغيه ی دبيرخانه ی شورای امنيت ملی مبنی بر عدم برگزاری هرگونه مراسم و تجمعی به مناسبت 18 تير بسنده کرده و از پاسخ رسمی ( کتبی ) به درخواست اين تشکل برای برگزاری مراسم در مقابل سردر دانشگاه تهران و حسينيه ی ارشاد ، امتناع ورزيد. ( ايسنا 15/4/1383 )

19ـ حسين باقری دبير انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه تهران وعلوم پزشکی به همراه تعدادی از اعضا اين تشکل برای حضور در دادگاه علنی آغاجری حاضر شده بودند که توسط ماموران دادسرا از حضور آنها در سالن دادگاه جلوگيری به عمل آمد . ( ايسنا ـ 20/4/83 )

20ـ دو وبلاگ نويس که دانشجو هستند ، به اتهام «انتشار تصاوير و مطالب مستهجن» دستگير شده اند. ( پيک ايران 14/4/1383 )

21ـ محمد باقر باطبی ، پدر احمد باطبی دانشجويی که از تيرماه 78 در زندان به سر می برد اعلام کرد : فرزند وی در شعبه 6 دادگاه انقلاب به اتهام توهين به خامنه ای و اخلال در امنيت ملی بدون حضور وکيل مدافع در عرض 2 دقيقه محاکمه و محکوم به اعدام شد و در دادگاه تجديد نظر به 10 سال زندان محکوم شد . نامبرده تقاضای عفو از طرف احمد را تکذيب کرد . (ايلنا 9/4/83 )

22ـ روز گذشته اکبر محمدی و منوچهر محمدی با دست بند و پابند و چشم بند برای معاينه ی پزشکی به خارج از زندان برده شدند . نظر پزشک مبنی بر جراحی فوری اکبر ، همراه با مرخصی مدت دار است . در صورت تحت درمان قرار نگرفتن اکبر ، وی فلج خواهد شد.( ايسنا 28/4/83)

23ـ امير عباس فخرآور دانشجويی که به اتهام اقدام عليه امنيت ملی به 8 سال زندان محکوم شده ، وضعيت زندانها و شکنجه هايی را که هنگام بازجويی در مورد وی اعمال شده بود تشريح کرد و گفت : مدت 8 ماه را در سلولهای انفرادی 59 سپاه عشرت آباد گذراندم، وقتی از آنجا بيرون آمدم دست چپم توی گچ بود . مچ دستم را زير شديدترين شکنجه ها شکسته بودند ، صدای شکسته شدن استخوانهای دستم را هيچوقت فراموش نمی کنم و هنوز توی گوشم هست ، بعد بينی ام شکست ، سرم بارها شکست ، تمام استخوانهای بدنم در واقع آسيب ديده بود و به بيماريهای شديد پوستی دچار شده بودم . از نمايندگان سازمانهای حقوق بشری که به ايران سفر می کنند می خواهم از زندانهای مخوف رجائی شهر و قزل حصار بازديد کنند . (راديو فردا 8/4/83 )

24 ـ وقايع 18 تير 1378 از زبان يک دانشجوی شکنجه شده :

محمدرضا کثرانی از جمله فعالان جنبش دانشجويی اعلام کرد که ، در آخرين روز نا آراميهای تهران که بيست و سوم تير بود ، جلوی در ورودی دانشگاه تهران با چند تا از دوستانم ايستاده بودم که مأموران وزارت اطلاعات مرا دستگير کردند. مرا داخل قفسی گذاشتند که پشت يک وانت درست کرده بودند و به ساختمانی متعلق به نيروی انتظامی بردند که نزديک ميدان انقلاب قرار دارد. توی حياط ساختمان مرا از ماشين پياده کردند ، از آنجا تا در ورودی ساختمان سربازها به صف ايستاده و تونل وحشت درست کرده بودند ، يعنی اينکه من و دو دانشجوی ديگر که آنها را نمی شناختم داخل صف آنها کردند و بعد به شدت کتک زدند ، آن قدر به ما « بشين و پاشو » دادند که مفصل زانوهايمان قفل شد و افتاديم و باز هم مورد ضرب و شتم قرار گرفتيم. دست آخر چشمانمان را بستند و به تالاری در داخل ساختمان بردند. آنجا مرا روی صندلی نشاندند ، بعد يک نفر آمد و چشمبند مرا کمی بالا زد و اعلاميه را نشانم داد که امضای من زيرش بود ، پرسيد : « اين را قبول داری ؟ » گفتم : « بله» وقتی او رفت ، يک نفر که لباس نظامی کماندويی به تن داشت آمد و مرا به باد کتک گرفت.بعد مرا به زندان اوين و سپس برای بازجويی به بازداشتگاه انتقال دادند. در بازداشتگاه چهار روز متوالی به کف پای من کابل می زدند و يک ماه تمام هم مرا شکنجه روحی می کردند. بعد صدای پدر و مادرم را می شني