باب هفتم : تسبيت در جنايت

ماده 340 – هرگاه در ملک ديگری با اذن او يکی از کارهای مذکور در ماده 339 را انجام دهد و موجب آسيب يا خسارت شخص ثالث شود عهده دار ديه يا خسارت نمی باشد .

ماده 341 – هرگاه در معبر عام عملی به مصلحت عابران انجام شود که موجب وقوع جنايت يا خسارتی گردد مرتکب ضامن ديه و خسارت نخواهد بود .

ماده 342 – هرگاه کسی يکی از کارهای مذکور ماده 339 را در منزل خود انجام دهد و شخصی را که در اثر نابينائی يا تاريکی آگاه به آن نيست به منزل خود بخواند عهده دار ديه و خسارت خواهد بود و اگر آن شخص بدون اذن صاحب منزل يا با اذنی که قبل از انجام اعمال مذکور از صاحب منزل گرفته است وارد شود و صاحب منزل مطلع نباشد عهده دار هيچگونه ديه يا خسارت نمی باشد .

ماده 343 – هرگاه در اثر يکی از عوامل طبيعی مانند سيل و غيره يکی از چيزهای فوق حادث شود و موجب آسيب و خسارت گردد هيچکس ضامن نيست گرچه تمکن بر طرف کردن آنها را داشته باشد و اگر سيل يا مانند آن چيزی را بهمراه آورد و کسی آن را به جائی مانند محل اول يا بدتر از آن قرار دهد عهده دار ديه و خسارت های وارده خواهد بود و اگر آن را از وسط جاده بردارد و به گوشه ای برای مصلحت عابرين قرار دهد عهده دار چيزی نمی باشد .

ماده 344 – هرگاه کسی در ملک ديگری عدواناَ يکی از کارهای مذکور در ماده 339 را انجام دهد و شخص ثالثی که عدواناَ وارد آن ملک شده آسيب ببيند عامل عدوانی عهده دار ديه و خسارت می باشد .

ماده 345 – هرگاه کسی کالائی را که به منظور خريد و فروش عرضه می شود يا وسيله نقليه ای را در معبر عام قرار دهد و موجب خسارت گردد عهده دار آن خواهد بود مگر آنکه مصلحت عابران ايجاب کرده باشد که آنها را موقتاَ در معبر قرار دهد .

ماده 346 – هرگاه کسی چيز لغزنده ای را در معبر بريزد که موجب لغزش رهگذر گردد عهده دار ديه و خسارت خواهد بود مگر آنکه رهگذر بالغ ، عاقل يا مميز عمداَ با اينکه می تواند روی آن پا نگذارد به روي آن پا بگذارد .

ماده 347 – هرگاه کسی چيزی را بر روی ديوار خود قرار دهد و در اثر حوادث پيش بينی نشده به معبر عام بيفتد و موجب خسارت شود عهده دار نخواهد بود مگر آنکه آن را طوری گذاشته باشد که عادتاَ ساقط می شود .

ماده 348 – هرگاه ناودان يا بالکن منزل و امثال آن که قرار دادن آن در شارع عام مجاز نبوده و در اثر سقوط موجب آسيب يا خسارت شود مالک آن منزل عهده دار خواهد بود و اگر نصب و قرار دادن آن مجاز بوده و اتفاقاَ سقوط کند و موجب آسيب يا خسارت گردد مالک منزل عهده دار آن نخواهد بود .

ماده 349 – هرگاه کسی در ملک خود يا ملک مباح ديگری ديواری را با پايه محکم بنا کرده لکن در اثر حادثه پيش بينی نشده مانند زلزله سقوط کند و موجب خسارت گردد صاحب آن عهده دار خسارت نمی باشد و همچنين اگر آن ديوار را به سمت ملک خود بنا نموده که اگر سقوط کند طبعاَ در ملک او سقوط خواهد کرد لکن اتفاقاَ به سمت ديگری سقوط کند و موجب آسيب يا خسارت شود صاحب آن عهده دار چيزی نخواهد بود .

ماده 350 – هرگاه ديواری را در ملک خود بطور معتدل و بدون ميل به يک طرف بنا نمايد لکن تدريجاَ مايل به سقوط بسمت ملک ديگری شود اگر قبل از آنکه صاحب ديوار تمکن اصلاح آن را پيدا کند ساقط شود و موجب آسيب يا خسارت گردد چيزی بر عهده صاحب ديوار نيست واگر بعد از تمکن از اصلاح با سهل انگاری سقوط کند و موجب خسارت شود مالک آن ضامن می باشد .

ماده 351 – هرگاه کسی ديوار ديگری را منحرف و مائل به سقوط نمايد آنگاه ديوار ساقط شود و موجب آسيب يا خسارت گردد آن شخص عهده دار خسارت خواهد بود .

ماده 352 – هرگاه کسی در ملک خود آتش روشن کند آه عادتاَ به محل ديگر سرايت می نمايد يا بداند که بجای ديگر سرايت خواهد کرد و در اثر سرايت موجب تلف يا خسارت شود عهده دار آن خواهد بود گرچه به مقدار نياز خودش روشن کرده باشد .

ماده 353 ـ *

ماده354 ـ هرگاه کسی در ملک خود آتشی روشن کند و آتش به جائی سرايت نمايد و سرايت به او استناد داشته باشد ضامن تلف و خسارتهای وارده ميباشد گرچه به مقدار نياز خود روشن کرده باشد .

ماده355 – هرگاه کسی در ملک ديگری بدون اذن صاحب آن يا در معبر عام بدون رعايت مصلحت رهگذر آتشی را روشن کند که موجب تلف يا خسارت گردد ضامن خواهد بود گرچه او قصد اتلاف يا اضرار را نداشته باشد .

تبصره – در کليه مواردی که روشن کننده آتش عهده دار تلف و آسيب اشخاص می باشد بايد راهی برای فرار و نجات آسيب ديدگان نباشد و گرنه روشن کننده آتش عهده دار نخواهد بود .

ماده356– هرگاه کسی آتشی را روشن کند و ديگری مال شخصی را در آن بياندازد و بسوزاند عهده دار تلف يا خسارت خواهد بود و روشن کننده آتش ضامن نيست .

ماده357– صاحب هر حيوانی که خطر حمله و آسيب رساندن آن را می داند بايد آن را حفظ نمايد و اگر در اثر اهمال و سهل انگاری موجب تلف يا خسارت گردد صاحب حيوان عهده دار می باشد و اگر از حال حيوان که خطرحمله و زيان رساندن به ديگران درآن هست آگاه نباشد يا آنکه آگاه باشد ولی توانائی حفظ آن را نداشته باشد و در نگهداری او کوتاهی نکند عهده دار خسارتش نيست .

ماده 358 – هرگاه حيوانی به کسی حمله کند و آن شخص بعنوان دفاع از خود به مقدار لازم او را دفع نمايد و همين دفاع موجب مردن يا آسيب ديدن آن حيوان شود شخص دفاع کننده ضامن نمی باشد و همچنين اگر آن حيوان را از هجوم به نفس يا مال محترم بعنوان دفاع به مقدار لازم باز دارد و همين کار موجب تلف يا آسيب او شود عهده دار نخواهد بود .

تبصره – هرگاه در غير مورد دفاع يا در مورد دفاع بيش از مقدار لازم به آن آسيب وارد شود شخص آسيب رساننده ضامن می باشد .

ماده 359 - هرگاه با سهل انگاری و کوتاهی مالک حيوانی به حيوان ديگر حمله کند و آسيب برساند مالک آن عهده دار خسارت خواهد بود و هرگونه خسارتی بر حيوان حمله کننده و مهاجم وارد شود کسی عهده دار آن نمی باشد .

ماده 360 – هرگاه کسی با اذن وارد خانه کسی بشود و سگ خانه به او آسيب برساند صاحب خانه ضامن می باشد خواه آن سگ قبلاَ در خانه بوده يا بعداَ وارد شده باشد و خواه صاحب خانه بداند که آن حيوان او را آسيب می رساند و خواه نداند .

ماده 361 – هرگاه کسی که سوار حيوان است حيوان در جائی متوقف نمايد ضامن تمام خسارتهائی است که آن حيوان وارد می کند .

ماده 362 – هرگاه کسی حيوانی را بزند و آن حيوان در اثر زدن خسارتی وارد نمايد آن شخص زننده عهده دار خسارتهای وارد خواهد بود .